Skip to content

බහුමාධ්‍ය - 2. page

ඔබේ පරිගණකයටත් විජට්ස් සහ ගැජට්ස්

ඇපල් OS-x සමග ජනප්‍රිය වුණ ඩෙස්ක්ටොප් ආයිත්තම් (විජට්ස් නැත්නම් ගැජට්ස්) ගැන ලිනක්ස් භාවිතා කරන්නනුත් ඉතා උනන්දුයි. ඉතින් ඔබේ ලිනක්ස් පරිගණකයටත් මේ විජට්ස් එක් කර ගත හැකි ක්‍රම කිහිපයක්ම තිබෙනවා.

ලිනක්ස් වල බහුලවම භාවිතා වන විජට්ස් පහසුකම් සපයන යාන්ත්‍රණ දෙකක් තමයි ස්ක්‍රීන්ලට්ස් (Screenlets) සහ g-ඩෙස්ක්ලට්ස් (gDesklets). මීට අමතරව ඔපෙරා බ්‍රව්සරය තුල එයටම කාවැද්දූ විජට්ස් යාන්ත්‍රණයක් තියෙනවා. තවත් ප්‍රසිද්ද මෙවලමක් වන ගූග්ල් ඩෙස්ක්ටොප් වල ලිනක්ස් වෙලුමේ නම් තවමත් විජට්ස් සහාය නැහැ.

ඉතින් ෆෙඩෝරා වලට gdesklets ස්ථාපනය නම් හරිම ලෙහෙසියි. සුපුරුදු පරිදි පහත විධානය දීමෙන් ස්ථාපනය සිදු කල හැකියි.

“sudo yum install gdesklets”

gdesklets වලටත් වඩා වැඩි ආකර්ෂණීයත්වයකින් යුතු ස්ක්‍රීන්ලට්ස් සඳහා නම් ෆෙඩෝරා නිල වශයෙන් RPM නිකුතුවක් මුදා හරින්නේ නැහැ. එමෙන්ම ෆෙඩෝරා සඳහා වඩාත්ම භාවිතා වන තෙවන පාර්ශවීය මූලය වන ලිව්නා (livna) තුලිනුත් ස්ක්‍රීන්ලට්ස් ලබාගත නොහැකියි. කෙසේ වුවත් පහත සබැඳියෙන් ඔබට මෙය ලබාගත හැකියි.

http://www.gnome-look.org/content/show.php/Screenlets?content=73346

පහත දැක්වෙන්නේ gDesklets සහ Screenlets වල ඇති විජට්ස් කිහිපයකුයි.

තිර විකාශය (Screencast) : gDesklets, පටිගත කලේ gtk-recordmydesktop මගිනි.

තිර විකාශය (Screencast) : Screenlets, පටිගත කලේ xvidcap මගිනි.

ස්කයිපි (Skype) අලුත් වෙලා

ස්කයිපි ලිනක්ස් අලුත් වෙලා 2වැනි වෙලුමට. දැන් වෙබ්කෑම් සහායත් දක්වනවා. ඉන්ටර්නෙට් ඇමතුම් වල තත්වය වින්ඩෝස් වලට සමානයි. ලිනක්ස් භාවිතා කරන්නන්ට ඇති හොඳම ඉන්ටර්නෙට් ඇමතුම් ලබාගත හැකි මෘදුකාංගය දැන් ඉතින් අවිවාදයෙන්ම ස්කයිපි තමයි.

ස්කයිපි ස්ථාපනයට ප්‍රථමයෙන් ස්කයිපි භාවිතා කරන QT4 ලයිබ්‍රරිය “sudo yum install qt4 qt4-x11” විධානය දීමෙන් ස්ථාපනය කරගන්න.

ඉන්පසු http://www.skype.com/intl/en/download/skype/linux/choose/ වෙතින් ෆෙඩෝරා 7 සඳහා ඇති වෙලුම බාගත කරගන්න.

දැන් ලැබෙන rpm ගොනුව ධාවනයෙන් හෝ “sudo rpm -Uhv skype-2.0.0.xx-fc5.i586.rpm” විධානය දීමෙන් ස්කයිපි ස්ථාපනය කර ගත හැකියි.

ඔබ ෆෙඩෝරා 8 භාවිතා කරන්නෙක් නම් සමහරවිට ඔබට ශ්‍රව්‍ය වාදනයේ මෙන්ම ග්‍රහණයේත් (audio playback, audio capturing) ප්‍රශ්න ඇතිවීමට පුලුවන් පල්ස්ඔඩියෝ නිසා. ඔබට ශබ්දය ඇසෙන්නේ හෙඩ්ෆෝන් එකේ එක් පසෙකින් පමණක් නම් පහත රූපයේ ආකාරයට Sound In සහ Sound Out devices plughw:Intel,0 ලෙස සකස් කරන්න. එසේ කලවිටත් මයික්‍රොෆෝන් සහාය නැත්නම් ප්‍රශ්නය ඇත්තේ පල්ස්ඔඩියෝ වලයි.

ඔබට පල්ස්ඔඩියෝ අත්‍යාවශ්‍ය (මටනම් නැහැ) නැත්නම් ඉවත් කරන්න. වැඩි විස්තර සඳහා https://linux.wellassa.org/2007/11/pulseaudio.html බලන්න. ඉන්පසු Sound In සහ Sound Out devices, default ලෙස සැකසූ විට ඔබේ ප්‍රශ්නය නිරාකරණය වෙයි.

ස්කයිපි වල වෙබ්කෑම් සහාය ගැන මෙන්ම ලිනක්ස් එක්ක වෙබ්කෑම් සහ MiniDV සහ අනෙකුත් වීඩියෝ කැමරා සම්බන්ද කරන ආකාරය ගැන ලිපියක් ලඟදීම බලාපොරොත්තු වන්න.

මිරෝ – Miro ඔබේ පරිගණකය ඉන්ටර්නෙට් රූපවාහිණියක් කරගන්න

මිරෝ (Miro) කියන්නේ දෘෂ්‍ය ධාවකයක් වගේම ඉන්ටර්නෙට් වීඩියෝ මෙන්ම රූපවාහිණි සේවාවන් හා සම්බන්ධ වීමත් එකම අතුරුමුහුණතකින් ලබා ගැනිමේ පහසුකම සපයන මෘදුකාංගයක්.

මෙයින් ඉතා ඉක්මනින් යූ ටියුබ්, ගූග්ල් වීඩියෝ වැනි සේවාවන් බොහොමයකටම එකවර සම්බන්ධ විය හැකියි. ඉතින් දෘෂ්‍ය ගොනු සඳහා සෙවුම් යන්ත්‍රයක් ලෙසත් මිරෝ භාවිතා කල හැකියි. එසේම යූ ටියුබ් වැනි සේවාවන් මගින් ලබාදෙන ෆ්ලෑෂ් වීඩියෝ පරිගණකයේ සුරැකීමටත් මෙයට හැකියි. නොයෙකුත් ඉන්ටර්නෙට් වීඩියෝ චැනල හා සම්බන්ධ වීමේ හැකියාවත් මෙහි තිබෙනවා.

ෆෙඩෝරා සඳහා මිරෝ ස්ථාපනය “sudo yum install Miro” විධානය දීමෙන් කල හැකියි.

ලිනක්ස් වලදී නම් මිරෝ දෘෂ්‍ය ගොනු ධාවනය සඳහා භාවිතා කරන්නේ GStreamer හෝ Xine යාන්ත්‍රණයයි. ඉතින් ඔබට මිරෝ වල උපරිම ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා මේ ඉහත පහසුකමුත් ස්ථාපනයට සිදුවේවි. වැඩි විස්තර සඳහා, ලිනක්ස් සඳහා දෘෂ්‍ය ධාවක ස්ථාපනය ගැන සටහනක් මෙතනින් බලන්න.

Totem-Xine, Mplayer, RealPlayer සහ VLC

ඉන්ටර්නෙට් රේඩියෝ – BMPx සහ ලාස්ට්.එෆ්.එම්

පුළුල් පරාස ඉන්ටර්නෙට් සම්බන්ධතාත් සමග ඉන්ටර්නෙට් එකෙන්ම ගුවන්විදිලිය ශ්‍රවණයත් රූපවාහිණිය නැරඹීමත් දැන් වැඩිවෙලා තිබෙනවා. මේ සටහන් කරන්නේ ඉන්ටර්නෙට් රේඩියෝ සහ සංගීතය ගැනයි.

ෆෙඩෝරා වාගේම අනෙකුත් ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහාත් ඉතා ජනප්‍රිය ශ්‍රව්‍ය ධාවක දෙකක් තමයි ඇමරොක් (Amarok) සහ රිදම්බොක්ස් (Rythmbox). නමුත් මම කතාකරන්නේ මේ දෙකම ගැන නෙවෙයි. බී.එම්.පී.එක්ස් (BMPx) සහ ලාස්ට්.එෆ්.එම් (Last.FM) ගැන තමයි අද සටහන් කරන්නේ.

මුලින්ම ලාස්ට්.එෆ්.එම් ගැන කියනවානම් මේක සමාජ සංගීතයේ විප්ලවයක් කරපු සේවාවක්. මෙය යාහූ මියුසික් වැනි සේවාවක් සපයන අතරම එයට සම්බන්ධ වී ඇති භාවිතා කරන්නන්ගේ දත්ත ගබඩාවක් ලෙසින්ද ක්‍රියා කරනව. මෙහි ජනප්‍රියත්වයත් සමග දැනට භාවිතා වන සියළුම ශ්‍රව්‍ය ධාවක පාහේ ලාස්ට්.එෆ්.එම් සහාය ප්ලගින් මගින් දක්වනවා. ( වින්ඩෝස් මීඩියා ප්ලේයර්, ඇමරොක් මෙන්ම අයිටියුන්ස් පවා)

ලාස්ට්.එෆ්.එම් සමග සම්බන්ධ විය හැකි තවත් ධාවකයක් ඔවුන්ම හඳුන්වා දී තිබෙනවා. එය නම් කර ඇත්තේත් Last.fm නමින්මයි.

රූපය: last.fm ධාවකය

එසේම ලාස්ට්.එෆ්.එම් සේවාව සමග ඉතා හොඳින් සම්බන්ධ විය හැකි තවත් ධාවකයක් තමයි බී.එම්.පී.එක්ස් (BMPx). මෙම ධාවකයෙහි ආරම්භය ලිනක්ස් භාවිතාකරන්නන් හොඳින් දන්නා XMMS ට සම්භන්දයි. මෙයට ලස්ට්.එෆ්.එම් සේවාවට අමතරව ෂවුට්කාස්ට් (shoutcast) , අයිස්කාස්ට් (icecast) , පොඩ්කාස්ට් (podcast) මෙන්ම Jamendo සේවාවන් සමගත් සම්බන්ධ විය හැකියි.


රූපය: BMPx ධාවකය – කලාකරුගේ තොරතුරුත් සමග

රූපය: BMPx ධාවකය – තරුණයා.කොම් ෂවුට්කාස්ට් සේවාවට සම්බන්ධ වී ඇති අයුරු

ෆෙඩෝරා සඳහා ලාස්ට්.එෆ්.එම් RPM නිකුතුවක් නැතිමුත් මෙතැනින් උබුන්ටු deb පැකේජය බාගත කරගත හැකියි.. ඉන්පසු deb පැකේජය extract කර භාවිතා කල හැකියි. මෙය භාවිතා කරන්නේ නවතම qt4 අතුරුමුහුණතක් නිසා ඔබට සමහරවිට qt4 ස්ථාපනය කර ගැනීමටත් සිදුවේවි.
“sudo yum install qt4 qt4-config”

ෆෙඩෝරා සඳහා BMPx ස්ථාපනයට
“sudo yum install bmpx gstreamer-plugins-ugly gstreamer-plugins-bad”
යන විධානය ලබාදෙන්න.

DVD රිප් කරමු – K3B සහ k9copy

කාලෙකට පසුව නැවතත් සටහනක් තබන්නේ DVD රිප් කිරීම නැතහොත් DVD එකක් MPEG-4 දෘෂ්‍ය කේතනයකට හරවා දෘඩ තැටියේ සුරැකීම ගැනයි. මෙහිදී ලිනක්ස් වලින් DVD එකක් DIVX, XVID හෝ ISO MPEG-4 වලට හරවාගැනීම ගැන සලකමු.

වින්ඩෝස් වලදී නම් මේ දේ කරගැනීමට අනේකවිධ යෙදුම් තිබෙනවා. මගේ ප්‍රියතම මෘදුකාංගය තමයි AutoGK. නමුත් ලිනක්ස් වලින් පසුගිය දිනක DVD එකක් රිප් කරගැනීමට යාමේදී මුහුණදුන් ගැටළුව වුණේ මේ දේ කරගැනීමට පුලුවන් මෘදුකාංගයක් මගේ පරිගණකයේ නැතිකමයි.

ඉතින් ලිනක්ස් සඳහා ඇති විකල්ප මොනවාද? මේ සඳහා විශිෂ්ට යෙදුම් කිහිපයක්ම තිබෙනවා. ඒ තමයි MEncoder, Transcode සහ ffmpeg. මේ සෑම යෙදුමක්ම විධාන පෙල අතුරුමුහුණතකින් (CLI) සමන්විතයි. එනිසා කෙතරම් විශේෂාංග තිබුණත් මේ මෘදුකාංග භාවිතය නම් තරමක් අපහසුයි.

වින්ඩෝස් මෘදුකාංග ආකාරයෙන්ම මේ දේ පහසුවෙන්ම කරගැනීමට පුලුවන් ලිනක්ස් මෘදුකාංග දෙකක් තමයි K3B සහ k9copy. අපි බොහෝ දෙනෙක් CD සහ DVD ලිවීම සඳහා K3B භාවිතා කලත්  DVD රිප් කිරීමටත් එය භාවිතා කල හැකි බව ගැන දැනුවත් නැහැ. K3B මේ සඳහා භාවිතා කරන්නේ Transcode යාන්ත්‍රණයයි. ඉතින් පලමුවෙන්ම Transcode ස්ථාපනය කරගත යුතු වෙනවා. මේ සඳහා "sudo yum install transcode" විධානය දෙන්න. (ලිව්නා රිපොසිටරිය සක්‍රීය දැයි පිරික්සන්න). දැන් "sudo yum install k3b k3b-extras-nonfree" විධානය දීමෙන් K3B ස්ථාපනය කර ගත හැකියි.

Screenshot-Video DVD Ripping - K3bScreenshot-(24%) Ripping Video DVD Titles - K3b

රූපය: K3B මගින් DVD රිප් කිරීම

ඔබ සමහරවිට DVDShrink නම් වූ මෘදුකාංගයක් භාවිතා කර ඇති. මෙයින් කරන්නේ විශාලත්වයෙන් වැඩි DVD එකක් කුඩා කිරීමයි. බොහෝ විට DVD9 තැටියක් DVD5 තැටියකට පිටපත් කිරීමට මෙය යොදාගන්නවා. ලිනක්ස් සඳහා ඇති k9copy නම් වූ මෘදුකාංගයේත් මේ පහසුකම තිබෙනවා. එපමණක් නෙවෙයි DVD රිප් කිරීමටත් මේ k9copy ම යොදා ගැනීමට පුලුවන්. මෙය භාවිතා කරන්නේ MEncoder  යාන්ත්‍රණයයි. MEncoder ස්ථාපනය සඳහා "sudo yum install mencoder mplayer" විධානය දෙන්න. (ලිව්නා රිපොසිටරිය සක්‍රීය දැයි පිරික්සන්න). ඉන්පසු "sudo yum install k9copy" විධානය දීමෙන් k9copy ස්ථාපනය කරගත හැකියි.

Screenshot-k9copy

රූපය: k9copy මගින් DVD රිප් කිරීම

මෙම මෘදුකාංග වලට අමතරව තවත් ජනප්‍රිය යෙදුම් දෙකක් මා දුටුවා. ඒ තමයි dvd:rip සහ acidrip. මේ මෘදුකාංග දෙකත්  Transcode සහ MEncoder යාන්ත්‍රණ භාවිතා කරනවා. ස්ථාපනය සඳහා freshrpms රිපොසිටරිය සක්‍රිය කල යුතු අතර එසේ කිරීමේදී යම් ගැටලු පැනනැගුනු නිසා ඒ ගැන විස්තර පසුව සඳහන් කරන්නම්.

බිට් ටොරන්ට් සහ ලිනක්ස්

සම-සම ජාලකරණයේ (peer to peer networking) වඩාත්ම ජනප්‍රිය භාවිතය තමයි බිට්ටොරන්ට්. ලිනක්ස් සඳහා ඇති සේවාලාභී බිට්ටොරන්ට් මෘදුකාංග (BitTorrent Clients) රාශියක් අතරින් මා ෆෙඩෝරා සඳහා භාවිතා කරන මෘදුකාංග ගැන සටහනක් තැබිමයි මේ කරන්නේ.

ෆෙඩෝරා වල ග්නොම් සඳහා පෙරනිමියෙන්ම ස්ථාපනය වී ඇති බිට්ටොරන්ට් මෘදුකාංගය තමයි ට්‍රාන්ස්මිෂන් (Transmission). එය සියළුම බිට්ටොරන්ට් මූලිකාංග වලින් සමන්විත සරල වේගවත් සැකසුමක්. භාවිතය ඉතාම පහසුයි. අන් සියළුම ග්නොම් මෘදුකාංග වගේම ඉතා සරල අතුරුමුහුණතකින් සමන්විතයි. මෙමරි පරිභෝජනයත් ඉතා අඩුයි.

රූපය: ට්‍රාන්ස්මිෂන්හි සරල අතුරුමුහුණත

සරල වීම නිසාම මෙහි ක්‍රියාකාරීත්වයත් යම් තරමකට සීමාසහිතයි. ට්‍රාන්ස්මිෂන් වල මා දුටු තවත් දුර්වලකමක් නම් බාගත කරන ගොනු අධික ලෙස දෘඩ තැටිය පුරා විසිරී (fragmented) තිබීමයි. ඉතින් ට්‍රාන්ස්මිෂන් වලට වඩා පහසුකම් වැඩි මෘදුකාංගයක් සමහරවිට අපට අවශ්‍ය වෙනවා.

රූපය: ට්‍රාන්ස්මිෂන් – බාගත කරන ටොරන්ට් එකෙහි විස්තර

ඡායාරූප කළමනාකරණය – gThumb, Picasa සහ F-Spot

වින්ඩෝස් වල ඔබේ ප්‍රියතම ඡායාරූප කළමනාකරණ මෘදුකාංගය කුමක්ද? බොහෝ දෙනෙකුගේ පිලිතුර තවමත් ACDSee වෙනවා ඇති. නමුත් පිකාසා (Picasa), XnView, FastStone වැනි නොමිල (Free but not open) මෘදුකාංගත් තියෙනවා. මේ අතරින් මගේ ප්‍රියතම මෘදුකාංගය නම් පිකාසා සහ ෆාස්ට්ස්ටෝන් තමයි.

ලිනක්ස් සඳහා ඇති විකල්ප මොනවාද? ඔබ ග්නොම් භාවිතා කරනවානම් ඔබට gThumb හෝ F-Spot භාවිතා කරන්න පුලුවන්. මොකද මේ මෘදුකාංග දෙකම ග්නොම් හැඩ-වැඩ (Look & Feel) සමග ඉතා හොඳින් අනුගත වීමයි. මෙයින් gThumb සැහැල්ලු ඉතා වේගවත් මෘදුකාංගයක්. මෙය අපිට ACDSee වල මුල් අවධිය සිහිපත් කරවනවා. F-Spot යනු මොනෝ (Mono – ලිනක්ස් සඳහා .NET තාක්ෂණය සපයන වේදිකාවක්) භාවිතයෙන් ගොඩ නැගූ මෘදුකාංගයක්. ඔබ Flikr වැනි ඉන්ටර්නෙට් ඡායාරූප හවුල් සේවාවක් භාවිතා කරනවානම් (මා හිතනවා ඔබ කල යුතුයි කියා) F-Spot ඒ සඳහා සහායත් දක්වනවා.

gThumb පිහිටුවාගැනීමට “sudo yum install gthumb” විධානය දෙන්න.
F-Spot පිහිටුවාගැනීමට “sudo yum install f-spot” විධානය දෙන්න.



රූපය: gThumb



රූපය: F-Spot

ඔබ පිකාසා භාවිතා කල අයෙක් නම් F-Spot වල පහසුකම් සීමාසහිත යයි ඔබට හැඟෙන්න පුලුවන්. ඉතින් පිකාසා ලිනක්ස් වෙලුමක් (version) නැතිද? ගූගල් සමාගම මෑතක සිට පිකාසා ලිනක්ස් වලටත් මුදා හරිනවා. හැබැයි ධාවනය වන්නේ වයින් මතයි. පිකාසා වයින් මත ධාවනය වුනත් ඉතා හොඳින් ක්‍රියා කරනවා. වින්ඩෝස් වෙලුමේ ඇති සියළු පහසුකම් මෙහිත් තිබෙනවා.

ඔබ දැනටමත් වයින් භාවිතා කරනවා නම් පිකාසා වින්ඩෝස් වෙලුමම භාවිතා කල හැකියි. ඔබ වයින් භාවිතා කර නැත්නම් http://picasa.google.com/linux/ සබැඳියෙන් පිකාසා වයින් සමගම බාගත කල හැකියි.

රූපය: පිකාසා

ඔබ KDE භාවිතා කරන්නෙක් නම් ඩිගිකැම් (Digikam) හෝ ග්වෙන්වීව් (Gvenview) භාවිතා කිරීමට පුලුවන්.

Pulseaudio පහසුකමක්ද? හිසරදයක්ද?

ෆෙඩෝරා 8 සමග පෙරනිමියෙන්ම පිහිටුවා ඇති පල්ස්ඔඩියෝ (Pulseaudio) ඔබත් භාවිතා කලාද? ඔබ භාවිතා කරන සියලුම මෘදුකාංග (පරිගණක ක්‍රීඩා, ස්කයිප් ඇතුලුව) වල කරදරයකින් තොරව ශ්‍රවනය කිරීමට හැකිද? ෆෙඩෝරා 8 භාවිතා කරන සමහරෙකුට මෙයට පිලිතුර නැත යන්නයි. විශේෂයෙන්ම ඔබ ෆෙඩෝරා 8 පලමු ස්ථාපනයෙන් පසු ඉන්ටර්නෙට් ඔස්සේ යාවත්කාලීන කර නැත්නම් ඔබ මේ ගැටලුවට දැනටමත් මුහුණ පා සිටිනවා වෙන්නට පුලුවන්. එසේම ඔබ පරිගණයට සබැඳෙන්නේ සාමාන්‍ය පරිශීලකයෙක් නම් (non-root user) පල්ස්ඔඩියෝ ක්‍රියා නොකරන අවස්ථා තියෙනවා.

මේ ගැටළු සමනය කිරීමට පහත පුරුක් පිරික්සා බලන්න.

නමුත් මගේ පැනය නම් පල්ස්ඔඩියෝ ඔබට අවශ්‍යමද? පිලිතුර ඔබ භාවිතා කරන මෘදුකාංග හා දෘඩාංග මත වෙනස්වෙනවා. මගේ පිලිතුර නම් නැත යන්නයි. ඔබට එසැනින් සම්භන්ද (hot-pluggable) වෙන දෘඩාංග භාවිතාවට අවශ්‍ය නැත්නම්, එකවර ධාවනය වන මෘදුකාංග කිහිපයක ශබ්දය වෙන් වෙන්ව වෙනස් කිරීමට අවශ්‍ය නැත්නම් ඔබට පල්ස්ඔඩියෝ භාවිතාවෙන් වැලකී සිටිය හැකියි.

පල්ස්ඔඩියෝ මුලුමනින්ම ඉවත්කරන්නේ නැතිව ALSA සඳහා ක්‍රියාවිරහිත කිරීමට පහත විධානය දෙන්න. (අල්සා යනු ලිනක්ස් භාවිතා කරන ප්‍රධානතම ශබ්ද පද්ධතියයි)
“sudo yum remove alsa-plugins-pulseaudio”

දැන් පරිගණකය නැවත පණගන්වන්න. දැන් ඉතින් පරණ පුරුදු ආකාරයටම සියළුම මෘදුකාංග ක්‍රියා කරනවා.